Vestiging Amsterdam

  • Jollemanhof 12
  • 1019 GW Amsterdam
Telefoon
020 663 1941
E-mail
info@ictrecht.nl
KvK
34216164
btw
NL8223.30.040.B01

Factsheets / Idee beschermen

Een goed idee kan veel geld waard zijn. Een slimme verbetering voor een product, een concept voor een spel of marketingtechniek of zelfs maar een naam voor een dienst kunnen het verschil maken tussen middenmoter en marktleider. Alleen kan iedereen met zo’n idee aan de haal. Hoe beschermt u nu uw idee tegen namaak of imitatie?  

Een abstract idee is juridisch niet of nauwelijks te beschermen. Via intellectuele eigendomsrechten zoals octrooien, auteursrecht of merken zijn uitgewerkte ideeën vaak wel van bescherming te voorzien.

Technische uitvindingen, zoals een nieuwe datacompressietechniek, zijn via een octrooi te beschermen. Voor concepten en formats is auteursrechtelijke bescherming mogelijk. Namen kunnen via het merkrecht worden vastgelegd. Ook kan een geheimhoudingsovereenkomst soms handig zijn, zodat een idee kan worden besproken zonder dat de andere partij er zomaar mee vandoor kan gaan.

> Download de Factsheet ‘Idee beschermen’

Auteursrecht voor concepten en formats

In de creatieve wereld worden vaak concepten voor spellen, diensten, televisieprogramma’s (“formats”) of boeken (“plots”) bedacht. Hiervoor is het auteursrecht de aangewezen bescherming. Auteursrecht hoeft niet te worden aangevraagd; dat krijgt u automatisch zodra het werk gemaakt is.

Auteursrecht stelt wel als eis dat het concept voldoende is uitgewerkt. Er moeten concrete elementen aan te wijzen zijn die anderen zo kunnen toepassen. Wie hetzelfde concept of idee gebruikt, maar zijn eigen invulling geeft, pleegt geen inbreuk op het auteursrecht. Zolang er geen concrete elementen van de uitwerking worden overgenomen, wordt alleen het abstracte idee of concept gebruikt, en dat mag.

Octrooi voor uitvindingen

In de kenniseconomie is bescherming van kennis essentieel. Juist door unieke kennis en know-how kan een kennisondernemer of -bedrijf zich onderscheiden van de concurrent. Octrooien (patenten) zijn daarbij een belangrijk instrument. Door uitvindingen vast te leggen middels een octrooi, kunnen deze in licentie worden gegeven of juist exclusief worden gehouden. Ook bij het verkrijgen van durfkapitaal (venture capital) is het bezit van één of meer octrooien vaak waardevol.

Bij uitvindingen denken mensen vaak aan ‘harde’ techniek zoals gloeilampen, scheerapparaten of medicijnen. Maar ook bij ‘zachte’ techniek zoals software en ICT-oplossingen is octrooi mogelijk. Zo kunnen datacompressietechnieken, video-on-demand systemen en algoritmes voor beeldherkenning geoctrooieerd worden.

Wel geldt daarbij de eis dat sprake moet zijn van een technische uitvinding. Een nieuw financieel product of een mooiere gebruikersinterface is niet te octrooieren. Voor een octrooi geldt verder dat de uitvinding nog niet openbaar bekend mag zijn en bovendien geen triviale variatie op iets dat al bestaat mag zijn. Daarnaast moet een octrooi worden aangevraagd. Dit is vaak een kostbare en tijdrovende procedure.

Merkrecht voor namen en slogans

Naast het product of concept zelf kan ook de naam of het logo ervan worden vastgelegd als merk. Daarmee verhindert u in ieder geval dat concurrenten profiteren van uw naamsbekendheid, hoewel ze natuurlijk wel onder eigen naam een concurrerend product of concept kunnen lanceren.

Het merkenrecht geldt echter pas na depot (registratie) van het merk. Zomaar een naam bedenken levert dus nog geen bescherming op. Daarbij mag het merk niet beschrijvend zijn voor de producten of diensten waar het voor wordt gebruikt. En ook het depot is nog niet genoeg. Het merk moet ook daadwerkelijk gebruikt worden voor de producten of diensten. Als de merkhouder het zelf niet gebruikt, vervalt het merk vanzelf.

Geheimhouding

Er is geen juridische plicht om iets geheim te houden, behalve bij staatsgeheimen. Om te zorgen dat de ontvanger van een idee of concept dit geheim zal houden, moet de bedenker speciale maatregelen nemen. De meest voorkomende manier is om een contract te sluiten met de ontvangende partij. Dit heet een geheimhoudingsovereenkomst (non-disclosure agreement of NDA in het Engels).

In dit contract wordt dan vastgelegd dat de ontvangende partij belooft geheim te houden wat de bedenkende partij hem vertelt, op straffe van een boete als hij de geheimhouding schendt. Is de geheimhouding echter eenmaal geschonden, dan is het concept vanaf dat moment voor iedereen vrij beschikbaar. Uw enige remedie is dan nog de schender aan te spreken voor de schade, maar dat is vaak maar een schrale troost.

Registreren van een concept

Het deponeren of registreren van een concept bij bijvoorbeeld de Belastingdienst of een notaris heeft daarbij weinig tot geen waarde. Met zo’n depot verkrijgt u bewijs dat het concept op die datum bestond. Het bewijst echter niet dat u de maker bent (u kunt immers andermans concept deponeren) en het maakt de bescherming van een concept ook niet ineens sterker. Een concept is beschermd als het voldoende is uitgewerkt, ongeacht of het is gedeponeerd.

Wilt u een concept registreren, dan zijn de Belastingdienst of het i-Depot goede keuzes.  De Belastingdienst kan papieren documenten voorzien van een datumstempel. Dit is gratis maar u moet er wel voor naar een belastingkantoor bij u in de buurt. Het Benelux Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE), dat merk- en modelregistraties bijhoudt, biedt ook een dienst om documenten van een datum te voorzien. Dit heet een i-Depot. Dit kan zowel online als per post gebeuren. Het BBIE houdt een kopie van het document onder zich en retourneert het origineel voorzien van een datumstempel.

Het lijkt een goedkoop alternatief: stop uw document in een envelop en stuur die naar uzelf. De datumstempel van de post geeft u dan een datering van uw idee. Niets is echter minder waar. Die stempel zegt immers niets over de inhoud van de envelop. Hoe weten wat er destijds in zat? Gebruik dus liever één van de bovenstaande diensten.

Samenvatting

Technische uitvindingen, zoals een nieuwe data-compressietechniek, zijn via een octrooi te beschermen. Voor concepten en formats is auteursrechtelijke bescherming mogelijk. Namen kunnen via het merkrecht worden vastgelegd. Ook kan een geheimhoudingsovereenkomst soms handig zijn, zodat een idee kan worden besproken zonder dat de andere partij er zomaar mee vandoor kan gaan.

Andere factsheets

  • ICT, Recht en Overheid

    De Nederlandse overheid leunt steeds zwaarder op ICT. Zo breidt ze in hoog tempo haar dienstverlening via internet uit, bijvoorbeeld met het mogelijk maken van online aangiften bij de politie, digitale vergunningaanvragen bij een waterschap en gepersonaliseerde loketten bij de gemeente. De elektronische overheid: welke wetten en regels gelden er?

  • Cameratoezicht

    Cameratoezicht op straat, in winkels, bedrijven, huizen en andere locaties komt steeds vaker voor. Meestal aangekondigd, maar soms ook in het geheim. De wet stelt hier echter grenzen.