ICTRecht B.V.

  • Jollemanhof 12
  • 1019 GW Amsterdam
Telefoon
Vestiging Amsterdam: 020 663 1941 / Vestiging Groningen: 050 209 3499
E-mail
info@ictrecht.nl
KvK
34216164
btw
NL8223.30.040.B01
Terug naar overzicht

Coinrecht #9 – De tirannie van gecentraliseerd vertrouwen

30 augustus 2017 Door

Cryptogeld betekent voor iedereen iets anders. Sommigen zijn enthousiast omdat de koers omhoog gaat en anderen omdat de techniek interessant is. Weer anderen zijn geïnteresseerd in het omverwerpen van banken of de mogelijkheden die het biedt om minder ontwikkelde landen mee te laten profiteren van technologische ontwikkelingen. Kortom, voor bijna iedereen bestaat wel een haakje om zijn idealen aan op te hangen. Voor mij persoonlijk gaat het om de decentralisatie van vertrouwen. Helaas is dit vaak een onderbelicht onderdeel. Graag leg ik uit waarom juist dit aspect de hoofdrol zou moeten spelen.

Gecentraliseerd vertrouwen

Momenteel is veel van ons economisch verkeer doorspekt met ‘tussenpartijen’. Dit zijn partijen die een vertrouwensrol vervullen om economische transacties tot stand te brengen (ook wel: de vertrouwde derde partij of trusted third party). Denk bijvoorbeeld aan banken die onze rekeningen beheren en transacties verwerken, het kadaster dat de koop en verkoop van onroerend goed registreert en brokers die nodig zijn om aandelen te kopen en verkopen. Dit zijn stuk voor stuk partijen die we als onmisbaar zien. Immers, hoe kunnen we elkaar anders vertrouwen zonder deze tussenpartijen?

Dit is waar Bitcoin en de technologie achter Bitcoin (met name blockchain) een geweldige nieuwe rol kan gaan spelen. Deze technologie maakt het mogelijk om te vertrouwen in een decentrale technologie in plaats van een centrale partij. Waarom is dit belangrijk? Dat is omdat de partijen die we momenteel vertrouwen geen onpartijdige faciliteerders meer zijn, maar zijn verworden tot een poortwachter die een oordeel velt over iedere transactie die ze bemiddelen. Daarnaast bestaat, zoals we in het verleden hebben meegemaakt, de mogelijkheid dat ze failliet gaan of gehackt worden. In het verleden heeft dit prima gewerkt en we zijn er economisch gezien ver mee gekomen. Inmiddels heeft zich een beter alternatief aangediend.

Fundamentele vrijheden

De gevolgen van de centralisatie van vertrouwen en de daardoor ontstane poortwachtersfunctie heeft gevolgen voor verschillende fundamentele vrijheden. Banken weten meer over ons dan wie dan ook. Van de hoogte van ons inkomen tot aankopen, donaties, giften en abonnementen. Alle details van alle transacties worden vastgelegd en geanalyseerd. Saldo’s worden automatisch doorgegeven aan de belastingdienst en opsporingsdiensten kunnen rekeningen inzien en bevriezen. Financiële privacy bestaat dus niet. Enkel contant geld biedt nog een zekere mate van privacy. Helaas lijkt ook dit langzaam te verdwijnen.

Bovenstaande geldt tevens ten aanzien van de vrijheden van meningsuiting en informatievergaring. Deze vrijheden hebben niet alleen betrekking op het doen van uitspraken of het kunnen lezen van een boek. Het gaat ook om de vrijheid om (toegang tot) informatie te kopen en te verkopen. Wanneer een andere partij hier tussen zit, dan zijn de onderliggende vrijheden ingeperkt. Ook hier biedt cryptogeld een oplossing. De bank wordt namelijk vervangen door een decentraal systeem van vertrouwen. Er kan niks bevroren worden, er kan niks geblokkeerd worden.

De verschuiving

Hoewel de adoptie van cryptogeld nog erg beperkt is, vindt er geleidelijk een verschuiving plaats. Vertrouwen verschuift van centrale partijen naar een decentraal netwerk. Jij en ik kunnen zelf als bank optreden. We zijn zelf verantwoordelijk voor het beheren van onze tegoeden en hebben absolute controle over de transacties die we daar mee willen uitvoeren. Vooralsnog vergt dit aanzienlijke technische kennis waardoor het nog niet geschikt is voor het grote publiek. Naarmate de technologie wordt doorontwikkeld en de oplossingen gebruiksvriendelijker worden, zullen steeds meer mensen de overstap kunnen maken naar dit decentrale netwerk. Een netwerk dat 24 uur per dag en 365 dagen per jaar open staat voor iedereen die er een waardig alternatief in ziet.

Welkom bij de financiële revolutie (de waarde van één Bitcoin (BTC) is op dit moment 3937 euro).

> Lees hier de serie coinrecht over cryptocurrency en blockchain

Arend Jan Wiersma

Juridisch adviseur

Arend Jan Wiersma werkt als juridisch adviseur bij ICTRecht en houdt zich vooral bezig met de juridische aspecten van cloud computing. Hij is gespecialiseerd in complexe juridische vraagstukken en contractonderhandelingen waar technische kennis en inzicht in de ontwikkelingen op het internet een belangrijke rol spelen. Ook zijn adviezen profiteren van kennis op het gebied van onder andere infrastructuur, hardware en informatiebeveiliging.


Er zijn 11 reacties

  1. Cryptogeld valt volledig buiten het toezicht van de belastingdienst en toezichthouders. De waarde is onbetrouwbaar omdat de koers zeer volatiel is en voor ‘gewone’ mensen is een tussenpersoon (zoals bitonic) en een bank nodig om cryptogeld te kopen. Dit staat vervolgens in een wallet van een bedrijf (wederom een tussenpersoon) dat – zo is reeds gebleken – gehackt kan worden en failliet kan gaan. De onderliggende technologie is juist niet ontworpen met het doel om het na verloop van tijd gebruiksvriendelijker te maken. Het minen is juist in de beginfase makkelijk en naargelang er meer mensen en meer cryptogeld nodig is het steeds moeilijker. Dit is ingebouwd in de technologie.

    1. Hoi M,

      De gebruiksvriendelijkheid waar ik op doel zal vooral moeten bestaan uit het goedkoper en gebruiksvriendelijker worden van de (hardware) wallets. Bijvoorbeeld door het aanschaffen van een Trezor of het embedden van een wallet chip in een smartphone. Het is inderdaad juist niet de bedoeling dat er nieuwe tussenpersonen ontstaan die tegoeden gaan bewaren.

      Tnx!

      1. Dank voor je snelle reactie!
        Maar dit lost de rest van de problemen die ik benoem toch niet op?

      2. Helaas is er op dit moment nog niet te ontkomen aan zekere tussenpartijen. Bitcoin kan immers alleen aan terrein winnen door de link met traditionele valuta’s die Bitcoin waarde geven. De banken en exchanges blijven dus (nog) een belangrijke rol spelen. Hopelijk gebruikt men exchanges alleen voor de transacties, waarna de currency naar een wallet gestort wordt die enkel in eigen beheer is. Op termijn zal de rol van deze tussenpartijen IMHO alleen maar afnemen.

      3. Dan is er nog steeds het probleem van de volatiliteit waardoor je m.i. niet kan spreken van een betrouwbaar systeem, eerder een piramidespel. Het ontbreken van toezicht is goed voor privacy doeleinden en maakt dit middel daardoor zeer geschikt voor overheden die onderlinge deals sluiten waar de kiezers niet vanaf mogen weten en andere partijen die iets buiten het zichtveld van anderen willen doen. Ik weet niet of dit revolutionair is. Het lijkt meer op een techniek die het doen van transacties die normaal met zwart geld worden gedaan op grote schaal faciliteert. De kritiek op het huidige bankstelsel deel ik wel maar dit is het kind met het badwater weggooien.

  2. Arend Jan, dank voor dit toegankelijke artikel!

    Zoals je terecht omschrijft is één van de fundamenten waarop Bitcoin gebouwd, niet onderling vertrouwen tussen gebruikers, maar juist het níet nodig zijn van vertrouwen of zelfs kennen van elkaars identiteit (trustless).
    Het vertrouwen in derden (banken) is vervangen voor vertrouwen in systeem/technologie. De waarborgen zitten zoveel mogelijk in de technologie ingebouwd, zoals bijvoorbeeld schaarste, onveranderbare ledger en het principe van mining (mining is niet veel meer dan het technisch valideren van de transacties, waarbij eventuele conflicten democratisch worden opgelost).

    Zoals met veel open-source technologie (waar Blockchain uiteindelijk op neer komt), is het (deels) ontstaan vanuit politieke overtuigingen (Libertarisme/Cypherphunks). Maar een hoop van de praktische zaken zijn simpelweg oplossingen binnen de mogelijkheden van de beschikbare technologie. Veel van de eigenschappen die hieruit zijn voortgekomen (implicaties voortvloeiend uit toegepaste technieken) zijn m.i. dus niet vooropgezet/zo bedoeld. Juist deze toevallige kenmerken oogsten veel kritiek (bv pyramidespel, volatiliteit, criminaliteit).

    De focus komt gelukkig steeds meer op de positieve revolutionaire eigenschappen zoals 24-7 transacties (binnen minuten betalingen naar de andere kant van de wereld), globale beschikbaarheid (ook ‘unbanked’ gebieden), efficiency/besparing door verminderde hiërarchie (bankkosten), microtransacties tussen technische systemen en toepassingen van het blockchain principe op andere vlakken (op de laatste twee is bijvoorbeeld Ethereum gericht).

    Met betrekking tot de vaak gehoorde kritieken kan ik het boek ‘Digital Gold’ van Nathaniel Popper hier van harte aanbevelen, het geeft veel inzicht in de achtergronden en geschiedenis van Bitcoin/Blockchain, en waarom de dingen zo zijn als ze zijn.

    Zo is de volatiliteit bijvoorbeeld naar westerse maatstaven erg hoog (risico), maar voor landen waar de nationale munt te pas en te onpas wordt bijgedrukt/vervangen/halveert in waarde is dit een zeer acceptabel risico.

    Ook het principe van tussenpartijen wordt hierin besproken. Eigenlijk is in alle succesvolle toepassingen van Bitcoin tot nu toe toch altijd weer sprake geweest van een tussenpartij die de boel toegankelijk maakt en faciliteert (geldt overigens voor de meeste open-source technologieën). In tegenstelling tot de oorspronkelijke idealen blijkt simpelweg dat mensen zich liever laten bedienen door tussenpartijen in ruil voor een kleine fee. Dat doet m.i. echter niets af aan de nieuwe technische mogelijkheden, het zegt iets over mensen.

    Kortom; ik denk dat tussenpartijen noodzakelijk kwaad zijn om deze technologie in de huidige samenleving ingebed en geaccepteerd te krijgen. Dit gaat dus m.i. niet persé in tegen de fundamenten van Bitcoin maar faciliteert het juist. In augustus heeft er een afsplitsing plaatsgevonden (Bitcoin Cash), dit was gebaseerd op een gerelateerde kwestie. Namelijk dat de ‘bandbreedte’ van Bitcoin eigenlijk te krap is om wereldwijd te schalen. De grondlegger(s) van Bitcoin (Satoshi Nakamoto) voorzag(en) al dat er een soort rolverdeling tussen verschillende nodes zou moeten ontstaan, en dat dit daardoor geen probleem zou moeten worden (oftewel, niet iedereen hoeft persé 100% zijn eigen bank te zijn).

    Enkele puristen hebben de ledger afgesplitst naar Bitcoin Cash om deze schaalbaarheid drastisch te vergroten. De ontwikkelaars van Bitcoin zelf hebben (met grote meerderheid) gekozen voor een m.i. pragmatischere voorlopige tussenoplossing door de transacties als het ware zelf samen te vatten. Met andere woorden; ik denk dat tussenpartijen voor hen helemaal niet perse een negatieve ontwikkeling zijn.

    Daarbij zorgen tussenpartijen voor een stabiliserende/regulerende werking (grotere spelers kunnen bijdragen aan de doorontwikkeling van de technologie en democratisch overleggen over mogelijke problemen). Ze bieden bovendien wat grip voor overheden (transacties tussen BTC en overheidsvaluta verlopen via een broker en zijn hierdoor herleidbaar, wat Bitcoin helemaal niet zo interessant maakt voor criminele activiteiten als vaak wordt beweerd).

  3. Hoi Michael,

    Veel dank voor je uitgebreide reactie. Erg leuk om te zien dat er meegelezen wordt en dat er meer mensen in geïnteresseerd zijn :).

    Ik ben het eens met je betoog en vooral met de belangrijke nuancering dat tussenpartijen altijd enige rol zullen blijven spelen. Mijn hoop is wel dat dit geleidelijk af zal nemen tot het punt waarop we kunnen stellen dat financiële autonomie in de eerste plaats bij het individu ligt in plaats van enkele grote instituties.

    Mensen blijven gemaksdieren en zullen, zoals je aangeeft, waarschijnlijk tussenpersonen blijven gebruiken als dit extra gemak betekent. Hopelijk kan technologische innovatie hier ook een slag slaan door gebruiksgemak en financiële autonomie te combineren.

    Een veelbelovend voorbeeld om het schaalbaarheidsprobleem op te lossen zie ik in het Lightning protocol (https://lightning.network) dat momenteel als tweede laag op Bitcoin en Litecoin wordt gebouwd. Dit als alternatief voor on-chain scaling zoals Bitcoin Cash dat probeert te doen met grote blocks.

    Dank voor de leessuggestie. Ik heb het boek zojuist besteld. Als wederdienst kan ik je “The Internet of Money” van Andreas Antonopoulos warm aanbevelen. Dit is vooral een verzameling van zijn lezingen in korte maar boeiende hoofdstukjes.

    Groetjes,
    Arend Jan

    1. Interessant, Lightning network. Ik denk dat die vorm aardig overeenkomt met hoe de schaalbaarheid oorspronkelijk in het ontwerp van Blockchain is voorzien. Eigenlijk (ver)vangt het sidechains in een smart-contract. Wel weer een extra laag complexiteit 🙂
      Het zou een ‘bitcoin-native’ vorm kunnen zijn van een broker, waarbij de gebruiksvriendelijkheid vergelijkbaar is met de huidige tussenpartijen maar dan zonder de noodzaak de partij zelf te vertrouwen.

  4. Arend Jan,

    Dank voor jouw artikel.
    Ik ben vooral benieuwd waarom je het Kadaster hierin specifiek benoemt. Je gaat verder (helaas) niet echt op het Kadaster in, maar beperkt je vervolgens tot geld & crypto`s.
    Enerzijds omschrijf je het Kadaster als onmisbaar (waarom dan?) en anderzijds schrijf je:
    “Dat is omdat de partijen die we momenteel vertrouwen geen onpartijdige faciliteerders meer zijn, maar zijn verworden tot een poortwachter die een oordeel velt over iedere transactie die ze bemiddelen. Daarnaast bestaat, zoals we in het verleden hebben meegemaakt, de mogelijkheid dat ze failliet gaan of gehackt worden.”
    Even zien:
    – Kadaster is niet meer onpartijdig? (misschien kun je dit toelichten?)
    – Kadaster velt een oordeel over iedere transactie? (de inschrijving wordt beoordeeld op zgn. inschrijvingsvereisten; of er sprake is van bedrog, misbruik van omstandigheden, of de koop wel daadwerkelijk is aangegaan, etc. is niet aan het Kadaster)
    – mogelijkheid van failliet gaan? (Kadaster is een zelfstandig bestuursorgaan).

    Misschien aardig om te lezen: https://www.conftool.com/landandpoverty2017/index.php/07-02-Vos-582_paper.pdf?page=downloadPaper&filename=07-02-Vos-582_paper.pdf&form_id=582&form_version=final.
    Daarin vind je nog wel enkele vraagpunten die beantwoord dienen te worden vóórdat je een betrouwbare blockchain-based landregistratie kunt implementeren.

    Het Kadaster is wel actief op dit gebied en onderzoekt de diverse mogelijkheden. We schuwen de technologie – die in aanvang niet zo heel erg complex blijkt – niet. Het zijn vooral vraagstukken als governance, standaarden, robuustheid, eenvoud/ toegankelijkheid en volledigheid (passen alle mogelijkheden wel in de code?) die opgelost dienen te worden.

    1. Hoi Jacques,

      Bedankt voor je reactie. Je vragen zijn terecht, en wellicht is het opnemen van het kadaster in dat rijtje ook niet het beste voorbeeld. Ik probeerde vooral aan te geven dat er behoorlijk veel tussenpartijen zijn waar we niet voor kiezen, maar die opgelegd worden. Door wetgeving of sociale conventies. Het kadaster is een partij waar ik bijvoorbeeld verplicht mee te maken krijg als ik onroerend goed wil overdragen. Evenals de inschrijvingsvereisten.

      Uiteindelijk is het kadaster een relevante en betrouwbare bron van informatie, maar het is nog steeds een derde partij die valt of staat bij vertrouwen. Dit in tegenstelling tot een potentiële toekomstige registratie op een blockchain waar ik zelf de overdracht kan regelen zonder de tussenkomst van een orgaan als het kadaster.

      Een en ander is natuurlijk nog verre toekomstmuziek. Toch is het denk ik wel relevant om ons bewust te worden van de verschillende partijen die onderdeel zijn geworden van ons dagelijkse leven. Langzaam ontstaan er alternatieven die ons forceren om vraagtekens te plaatsen bij de status quo.

      Groet!
      Arend Jan

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *