Locatie Amsterdam
Jollemanshof 12
1019 GW Amsterdam
Telefoon
020 663 1941
E-mail
info@ictrecht.nl
KvK
34216164
BTW
NL8223.30.040.B01
Locatie Groningen
Leonard Springerlaan 35
9727 KB Groningen
Telefoon
050 209 34 99
E-mail
info@ictrecht.nl
KvK
68038712
BTW
NL857275835.B01
Locatie Brussel
Avenue Louise 65
1000 Brussel
Telefoon
+32 (0)2 535 77 55.
E-mail
info@legalict.com
Ondernemingsnummer
0696.909.465
BTW
BE 0696.909.465
Terug naar overzicht

Wanneer is octrooi op uw software zinvol?

14 oktober 2009 Door

Is mijn software octrooieerbaar? Met die vraag worstelen veel internetondernemers. En met goede redenen: het octrooieren van software is een lastige en dure kwestie. Niet alleen zijn er wettelijke grenzen aan softwareoctrooien, maar ook de praktische beperkingen leveren de nodige problemen op. De belangrijkste vraag is dan ook altijd: wat wilt u met het octrooi, hoe past dit in uw bedrijfsstrategie?

Eerst de juridische kant: kan octrooi op software? Dat hangt af van wat de software precies ‘oplevert’ in termen van technologische innovatie. Octrooi kan eigenlijk alleen als de software de computer zelf beter laat werken. Denk aan device drivers, audio/video spelen of opnemen of communicatiesoftware. Een handig vergrootglasje voor kleine teksten is alleen handig voor de gebruiker, de computer zelf merkt daar niets van. Software waarmee je sneller een harde schijf doorzoekt weer wel, omdat dat raakt aan de hardware.

Ook moet de software nieuw en innovatief zijn. Software die alleen bestaande concepten of technieken opnieuw implementeert, of die een bestaand concept prettiger bruikbaar maakt, is om die reden niet te octrooieren. Ook als de software al op de markt is, is octrooi niet meer mogelijk. Het maakt daarbij niet uit of de broncode geheim is gehouden.

Een belangrijke praktische kwestie betreft de kosten. Een Nederlands octrooi opstellen en indienen kan gauw 5000 euro kosten, inclusief kosten voor het opstellen door een octrooigemachtigde zoals ICTRecht-partner Arnoud Engelfriet. De exacte prijs hangt af van het soort uitvinding en de complexiteit daarvan. Het traject van indiening duurt in principe 2 à 3 maanden, en u hebt dan zo’n jaar tot achttien maanden later een Nederlands octrooi. Wilt u in heel Europa bescherming dan kan dat snel meer dan het dubbele worden. Bovendien moet u dan na verlening het octrooi laten vertalen, en dat is een flinke kostenpost.

De belangrijkste vraag is echter altijd of octrooi wel zinvol is. Waarom wilt u een octrooi? Het staat mooi aan de muur, dat zeker, maar er zijn goedkopere leveranciers van wandversiering. Een octrooi is een juridisch recht om iemand aan te mogen klagen, of om licentiegeld te vragen, maar u moet dan wel bereid en in staat zijn om dat ook echt te doen.

Daarbij speelt onder andere mee hoe ‘sterk’ de uitvinding is. Wilt u exclusiviteit, dan moet het octrooi onaantastbaar zijn want de concurrent zal dan gegarandeerd proberen het onderuit te krijgen. Kiest u voor licenties, dan is een smetje minder erg: de kosten voor de licentie zijn vaak lager dan een rechtszaak, dus de kans op een rechtszaak is daarmee kleiner.

Besef goed: uw concurrenten zullen uw uitvinding namaken, ook als deze geoctrooieerd is. Alleen u kunt daartegen optreden, de politie of overheid zal u hier niet bij helpen. En in hoeverre het octrooi u hierbij kan helpen, hangt heel erg af van wat de uitvinding precies is – en hoe uw bedrijfsmodel eruit ziet.

U moet dus eerst een strategie formuleren waar u het octrooi voor wilt inzetten. Zo kunt u ervoor kiezen om exclusiviteit juridisch af te dwingen. U gaat dan uw concurrenten aanklagen omdat ze uw uitvinding namaken. Een andere optie is juist licenties verkopen, zodat iedereen uw uitvinding gaat gebruiken en u daarvan profiteert. Dat kan bij een communicatiesysteem erg handig zijn, als uw visie is dat het protocol de wereldstandaard zou moeten worden. Ook kunt u uw octrooi gebruiken als wisselgeld: als concurrenten u dwarszitten met octrooien, kunt u ze aanbieden dat ze een licentie onder dit octrooi krijgen mits ze ophouden u lastig te vallen met hun octrooi.

Daarnaast moet u rekening houden met uw kansen bij een octrooirechtszaak. Een nieuw algoritme voor internetzoekmachines is wel octrooieerbaar, maar is het niet slimmer dit geheim te houden? De concurrent kan immers bij de zoekmachine niet zien hoe het algoritme werkt, maar kan dat wel lezen in het octrooi. En omgekeerd: u kunt dan weer niet bewijzen dat de concurrent uw algoritme gebruikt. Daarom is zo’n algoritme misschien beter geheim te houden.

Er kunnen ook andere redenen zijn: startende bedrijven willen vaak een octrooi omdat hun investeerders daarom vragen. Of men wil een nieuw software-product onder licentie uitbrengen. Met een octrooi op dat product is het dan vaak mogelijk om de inkomsten bij de belastingaangifte in de octrooibox onder te brengen. In deze gevallen is een Nederlands octrooi vaak een prima oplossing.

De beslissing om een octrooi aan te vragen moet dus altijd logischerwijs passen in uw ondernemingsplan. Hoe wilt u met uw bedrijf en met uw innovatie geld verdienen, en op welk moment heeft u daar bescherming voor nodig? En kunt u die bescherming krijgen via een octrooi?

Wilt u uw kansen en mogelijkheden bespreken, maak dan een afspraak met ICTRecht-partner Arnoud Engelfriet. Hij is Nederlands en Europees octrooigemachtigde, en heeft derhalve wettelijke geheimhouding omtrent uitvindingen die u aan hem mededeelt.

Arnoud Engelfriet

Algemeen directeur / Opleidingsdirecteur

Arnoud Engelfriet is algemeen directeur en opleidingsdirecteur bij ICTRecht. Hij is gespecialiseerd in internetrecht waar hij zich al sinds 1993 mee bezighoudt. Met zijn informatica-achtergrond richt hij zich graag op complexe technisch/juridisch ICT-vraagstukken en softwarelicenties (met name open source). Zijn website Ius mentis is één van de populairste van Nederland over ICT en recht.


Er zijn 11 reacties

  1. Een manier van spelen (spelregels of spelconcept) is heel moeilijk met een octrooi te beschermen. Het beste is om het te zoeken in de implementatie daarvan, dus hoe heb je de spelregels vertaald naar software en wat voor slimme trucs heb je daarbij kunnen gebruiken?

    Er is bijvoorbeeld ooit octrooi verleend op een constructie van een flipperkast met een nieuwe speelmogelijkheid. Die mogelijkheid an sich is niet octrooieerbaar (dat is “alleen maar” een nieuwe spelregel) maar die nieuwe mogelijkheid maakte wel een geoptimaliseerde implementatie mogelijk. En dát is octrooieerbaar.

    Een octrooi is duur. Als je alleen Nederland wilt, zou je met 4000 à 5000 euro echt wel klaar moeten zijn. Voor Europa zou ik zeker 10.000 à 20.000 meenemen (dat wordt uitgesmeerd over 5 jaar, dat wel).

  2. Hallo,

    Ik heb software in ontwikkeling, wat ik wil gebruiken voor een apparaat: de software stuurt het apparaat aan. Kan ik hiervoor octrooi aanvragen en heeft het zin?

    Het apparaatje is een bestaand product: door de toevoeging van mijn software, is het een geheel nieuw product geworden.

    1. Het is mogelijk dergelijke software te patenteren. Het vereiste is kortweg dat het apparaat technisch nieuw/beter functioneert, bv. nauwkeuriger resultaten of langere batterijtijd. Wel moet het nieuwe natuurlijk inventief zijn, geen triviale verandering.

      Als u dit nader wilt bespreken, mailt u mij dan (a.engelfriet apestaartje ictrecht.nl). U mag ook hier reageren maar publiceer geen details van uw uitvinding! Dat zou octrooi op uw uitvinding onmogelijk maken.

  3. Beste Arnoud,

    Goed artikel, ik vraag mij nog het een en ander af en hoop dat jij mij verder kan helpen.

    Een software systeem patenteren is natuurlijk heel ingewikkeld omdat er verschillende zaken bij komen kijken.

    Stel je voor dat een persoon een uniek betalingssysteem voor webshops ontworpen heeft, en wil graag de enige zijn met deze betalingsmogelijkheid om zo uniek te blijven.

    Is het mogelijk zo’n (online) systeem dan te patenteren?

    Bedankt voor je tijd, ik hoor graag van je.

    M.v.g. Henk Oren.

  4. Ik vraag me af of ik voor een Excel based programma ook een octrooi kan aanvragen. Het combineert, adres, productbeheer, financiele administratie, maakt offertes, facturen en begrotingen, archiveerd en houd dit met zicht op bewaartermijnen up to date, laat verschil tussen begroting en werkelijke uitgaven zien, doet periode afsluitingen en genereerd rapportages, eventueel jaarafsluiting. Er kunnen ongelimiteerd afdelingen worden geintergreerd en bijna niemand heeft hier meer omkijken na. Ik ontwikkel dit als participant, werkloze dus voor een gemeente met als doel subsidie stromen helder te houden. ik wil zelf ook wel iets overhouden aan m’n inzet.

    1. Ik ben bang dat dat erg lastig zal worden. Excel is primair bedoeld voor het beheren van informatie, en informatiebeheer en -verwerking is als zodanig niet vatbaar voor octrooi. Het moet echt gaan om een technische innovatie, iets waardoor een machine beter/sneller opereert. Dat zou in theorie met Excel kunnen, maar zoals u het hier schetst zie ik geen mogelijkheden voor octrooi.

  5. Leuk stuk, Arnoud.

    Een octrooi is dan wel openbaar, maar ik mag toch aannemen dat niet het hele algoritme erin moet staan? En moet de broncode en/of objectcode erin staan?

    Groet Arjan

    1. Een octrooi moet een uitleg van de uitvinding bevatten met genoeg detailniveau dat een gemiddelde vakman het opnieuw kan bouwen. Broncode is daartoe niet vereist (wordt zelfs afgeraden) maar een goede algoritme-beschrijving wel. Natuurlijk mag je optimalisaties en slimme parameterkeuzes weglaten als dat niet strikt noodzakelijk is voor het geclaimde effect. Zo bescherm je je algoritme met een octrooi maar de beste implementatie blijft geheim.

  6. Ik ben een idee op het gebied van videostreaming samen met twee TU studenten aan het ontwikkelen. Zonder er al te diep op in te gaan, het betreft bestaande hard en software waarbij ook nieuwe software is ontwikkelend om deze met elkaar op de juiste manier te laten communiceren. Deze manier van streaming wordt wereldwijd nog nergens aangeboden en heeft na ons idee veel potentie en kan een zeer grote doelgroep aanspreken. Is een octrooi aanvraag verstandig of uperhaupt wel mogelijk omdat er ook van bestaande technieken gebruik wordt gemaakt? En voor zijn een startende onderneming met beperkt eigen kapitaal de kosten niet te hoog?
    Groet,
    Herman

  7. In principe is een technisch nieuwe manier van streamen octrooieerbaar, omdat hiermee dan sneller of efficiënter data kan worden gestreamed. Dat is technisch genoeg voor een octrooi. Natuurlijk moet de uitvinding wel nieuw zijn. Het doet er daarbij niet toe of de componenten an sich al bestaan, het gaat om de combinatie en het totaal effect daarvan.

    Een andere factor is of het waarde genoeg heeft voor het bedrijf. Het kost al snel € 6.000 in het eerste jaar en kan tot € 10.000 erbij de eerste paar jaar kosten. Er moet dus wel een plan zijn om dit allemaal terug te verdienen. Dat hangt af van de bedrijfsstrategie, wat willen jullie doen met het octrooi?

    Misschien is het handiger dit even in de mail te bespreken om hier geen details over de uitvinding te bespreken. Mail me op a.engelfriet@ictrecht.nl!

    Met vriendelijke groet,
    Alisa Schurink namens Arnoud Engelfriet

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Uw persoonsgegevens gebruiken wij alleen voor het plaatsen en verwerken van uw reactie. Lees de privacyverklaring voor meer informatie