In de betreffende reclame wordt er in een winkel van BCC tussen een klant en een verkoper het volgende gesprek gevoerd:

Klant:  “Dus jij garandeert dat dit de aller- allerlaagste prijs is?” (De verkoper knikt.)

Klant:  “Oké. Maar als ik ‘m straks ergens anders goedkoper vind… Ik weet je te vinden hè…”

Verkoper: “Sterker nog meneer: dan weten wij ú te vinden. Want als ie binnen twee weken ergens toch goedkoper wordt, krijgt u het verschil gewoon terug”

De voice-over zegt dan vervolgens:

“High service, low prices. Dat is zeker. BCC”.

Gedurende enkele seconden staat tot slot onderin beeld de tekst: “Kijk voor de voorwaarden op www.bcc.nl”.

Bloedirritant dus, maar dat terzijde. Want waar het natuurlijk om gaat is dat ze (heel gek!) vergeten te vertellen hoe het spelletje in elkaar zit.

Zoals je in bovenstaand gesprek kunt zien wordt er beweerd dat je, indien je een product bij BCC hebt gekocht en hem binnen twee weken ergens (!) goedkoper vind, het prijsverschil terug krijgt.

Nu zit het hem in het woordje ‘ergens’: dat is een duidelijk woord, ergens kan immers overal zijn.

Toch denkt BCC daar heel anders over, maar is dat helaas slechts in hun voorwaarden (wie leest die niet?) te vinden.

Daar staan namelijk toch een aantal voorbehouden. Zo is ‘ergens ‘ beperkt tot een straal van slechts 20 km van de winkel waar je het product hebt gekocht. Bovendien is de ‘laagste prijs garantie’ beperkt tot een aantal zelf geselecteerde concurrenten.Tot slot is er eveneens een beperking in concurrerende webshops.

Dit alles weet je dus niet als je niet met volle overgave de voorwaarden hebt gelezen. Hierdoor is de kans groot dat je een aankoop doet die je anders niet zou hebben gedaan. Want waarom zou je verder zoeken? Zij hebben immers de laagste prijs en mocht dat onverhoopt niet het geval zijn dan krijg je het verschil terug! En dat maakt de commercial misleidend zoals bedoeld in art.7 van de Nederlandse Reclame Code (NRC).

De commissie was van mening dat je dergelijke voorwaarden duidelijk moet communiceren en dat een simpele verwijzing daarnaar onvoldoende is. Dat is een overtreding van de artikel 8.3 aanhef en onder c van de NRC.

Het oordeel van de commissie was duidelijk: BCC mag niet meer op deze wijze reclame maken, althans misleidende reclame maken. Een vergelijkend oordeel hadden ze overigens al eerder  gehad.

Eind goed, al goed zou je denken. Nu zag ik de betreffende reclame gisteren weer op tv, aangepast wel te verstaan. Nu heb ik een aardig beeldscherm (en een grote bril!) maar toch was de tekst onderin beeld onleesbaar. Erg jammer.

Nu lijkt mij de echte boodschap van BCC wèl duidelijk: Beter Commercial Checken!

Het ging hier om een abonnement op de sportschool, één van de meest frequente abonnementen die mensen op willen zeggen om dan te horen dat dat pas volgend jaar kan. Deze consument had op 3 juni 2008 een jaarabonnement afgesloten voor zichzelf en voor haar dochter, en op 6 juni 2009 beide abonnementen mondeling opgezegd. De sportschool accepteerde dat niet, maar had uit coulance wel de verlenging beperkt tot zes maanden voor elk van de abonnementen. Daar was de abonnee het weer niet mee eens, zodat men uiteindelijk bij de kantonrechter uitkwam.

De rechtbank begint met te constateren dat de overeenkomst op 3 juni 2009 was verlengd, omdat de opzegging op 6 juni 2009 drie dagen te laat was. De vraag is dan per wanneer die opzegging dan wél in zou gaan. Volgens de sportschool dus 3 juni 2010, of, uit coulance, 3 december 2009.

Die vraag beantwoordt de rechter aan de hand van de recent in werking getreden Wet Van Dam. Deze bepaalt kort gezegd dat je een stilzwijgend verlengd contract op elk moment mag opzeggen, en dat je er dan een maand later van af bent. Ongeacht wat in de voorwaarden staat.

In 2009 gold de Wet Van Dam nog niet, maar de rechtbank vindt dat deze toch mag worden gebruikt:

Deze wet vormt immers de codificatie van de reeds bestaande maatschappelijke visie over hoe redelijkerwijze bij verlengde contracten dient te worden geoordeeld over opzeggingsmogelijkheden.

Daarmee is de opzegging rechtsgeldig en wel één maand na de opzegdatum van 6 juni 2009, oftewel op 6 juli 2009. De abonnee hoeft dus alleen die maand nog te betalen, plus wettelijke rente en incassokosten omdat ze dat niet meteen had gedaan bij de opzegging. Totaal komt het op € 51,98, toch heel wat minder dan de geëiste € 396,27 van de sportschool.

De juridische onderbouwing van dit vonnis is wat magertjes, maar vanuit het oogpunt van consumentenbescherming is dit een behoorlijke opsteker. Ik hoop dus dat andere sportscholen dit voorbeeld gaan volgen.

Maar mijn eerste retourtje Brussel Amsterdam, verspreid over twee dagen, kende zo de nodige hobbels. Zo had ik voor de heenweg de Thalys geboekt om op tijd op een afspraak te zijn, maar reed deze snelle trein niet omdat iemand zich elders op het spoor voor de trein had geworpen. Ondanks het feit dat ik, althans ICTRecht, voor niets ruim het dubbele betaalde voor een Thalys-ticket, kan ik Thalys niet aansprakelijk stellen omdat dit overmacht vormt. Gelukkig had mijn afspraak ook geen moeite met mijn eigen overmachtsverweer, namelijk dat mijn Thalys niet was vertrokken.

Deze terugreis kenmerkt zich door een ander onaangenaam voorval. De controleur wenste mijn vervoersbewijs, bestaande uit de pdf op mijn smartphone (een Android exemplaar, met 4,3 inch scherm), niet te scannen. De controleur op de heenreis had dat wel gedaan en dat leverde geen enkel probleem op. De (niet zo) beste man op de terugreis wilde nergens van weten en stond erop dat ik in de trein nogmaals een ticket zou kopen. Volgens de algemene voorwaarden op het ticket zou deze namelijk alleen geldig zijn als deze op blanco A4 papier in portretformaat zou zijn geprint.

Een typisch voorbeeld van een bepaling waarbij de bewoording onvoldoende precies strookt met het belang dat de bepaling beoogt te beschermen. Het belang is overduidelijk dat het ticket met de code zo moet zijn afgedrukt dat de scanner de code goed kan lezen en deze kan verifiëren. Wanneer het ticket op een blanco A4 papier is afgedrukt, zou daar in elk geval aan voldaan moeten zijn. Maar dat doet er niet aan af dat er ook andere manieren zijn om het ticket en de code zo in beeld te krijgen dat de geldigheid daarvan met behulp van de scanner kan worden geverifieerd. Op de heenreis was het scherm van mijn smartphone prima geschikt gebleken.

Op de terugreis kon ik de controleur overtuigen om mijn ticket toch van mijn scherm te scannen nadat ik zijn volledige naam had gevraagd ten behoeve van het indienen van een formele klacht tegen hem. Zijn naam wenste hij niet te geven; het ticket bleek prima te valideren.

Als NS-hispeed mij had gevraagd de voorwaarden te schrijven, had er iets als dit gestaan: “Ten behoeve van de verificatie behoort het vervoersbewijs te zijn afgedrukt op een vel blanco A4 papier in portretstand, of als ongewijzigde pdf in voldoende grootte te zijn weergegeven op een beeldscherm. Indien Reiziger het vervoersbewijs op een andere wijze heeft afgedrukt of weergegeven, draagt Reiziger daarvan het volledige risico. Dat houdt in dat als het vervoersbewijs niet gevalideerd kan worden, Reiziger in de trein een nieuw ticket zal moeten kopen, tegen het daarvoor geldende tarief.”

Ten slotte zou ik NS-hispeed er op wijzen dat het tonen van het ticket via een smartphone (of zelfs laptop of e-reader) veel milieuvriendelijker is en daarom beter juist aangemoedigd kan worden. Dat scheelt zowel papier als boze klanten en controleurs.

Energiebedrijf Oxxio…lees hier verder op het weblog van Twinkle.

Lid worden van een vereniging is niet hetzelfde als een contract sluiten met een bedrijf. Er zijn aparte regels in de wet over hoe je lid wordt, wat dat inhoudt en hoe je eventueel geschorst kunt worden of kunt opzeggen.

In de wet staat geen bepaling die zegt dat aspirant-leden de statuten ter inzage moeten krijgen. De statuten moeten bij de KVK liggen, en informatie over hoe op te zeggen moet op de website (dat komt uit de Wet Van Dam) maar daar houdt het mee op.

In de juridische literatuur is enige discussie te vinden over de vraag of de regels rond algemene voorwaarden analoog kunnen worden toegepast op statuten. Maar die discussie is volgens mij wel beëindigd met een arrest uit Den Haag van juni 2010.

In die zaak had een aardappelteler een coöperatie gedaagd waar hij lid van was. De coöperatie had hem diensten verleend die niet goed waren verricht, maar in de statuten stond een beperking van aansprakelijkheid. De teler vocht deze aan met als argument dat hij de statuten niet vooraf had ingezien, en dat daarmee die beperking net zo goed van tafel te vegen zou zijn als een beperking van aansprakelijkheid in algemene voorwaarden bij een contract.

Het Hof is het daar niet mee eens:

De leden zijn dus gebonden aan de statuten, ook als zij de inhoud ervan niet kenden. Mocht [appellant] de inhoud van deze exoneratieclausules niet gekend hebben – Coöperatie ZHE betwist dit overigens gemotiveerd – dan komt dit voor zijn risico.

De statuten zijn “objectief recht” oftewel algemeen geldende regels, en geen overeengekomen afspraken tussen twee partijen. Er is geen sprake van overeengekomen algemene voorwaarden, en de regels over algemene voorwaarden kunnen ook niet analoog worden toegepast. (Eigenlijk maar goed ook, want zou je dan de statuten vernietigen? En wat betekent dat dan voor je lidmaatschap, ben je dan lid zonder last van de statuten te hebben, of vervalt je lidmaatschap geheel?)

Statuten hoeven dus niet ter hand te worden gesteld voordat men lid wordt. Het is natuurlijk wel zo netjes, en een beetje vereniging zet de statuten gewoon op de website.

De CPI geeft de prijsontwikkeling weer van goederen en diensten die Nederlandse huishoudens aanschaffen voor consumptie.Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) stelt deze jaarlijks vast. De wijzigingen in de CPI’s van het jaar waarin de prijsstijging wordt doorgevoerd ten opzichte van het referentiejaar levert een vermenigvuldigingsfactor op voor die prijsstijging. Het CBS biedt een handige CPI-calculator waarmee eenvoudig die factor uit te rekenen is.

In principe is het een kwestie van de factor uitrekenen en vermenigvuldigen met de afgesproken prijs. Echter, er zijn verschillende manieren om deze factor te berekenen. Ook maakt het nogal uit van welk jaar u uitgaat als referentiejaar, en welke categorie goederen of diensten u kiest als basis.

Het CBS noemt twee berekenwijzen:

1. De jaar-op-jaar methode. Hierbij is de factor het quotiënt van de indexcijfers van twee opeenvolgende jaren. De prijs wordt per jaar uitgerekend en kan niet eenvoudig in één keer voor meerdere jaren berekend worden.
2. De vaste-noemermethode. Hierbij is de factor het quotiënt van de indexcijfers van het wijzigingsjaar en het beginjaar. Hiermee kan in één keer een prijsaanpassing na enkele jaren worden worden uitgerekend.

Beide methoden komen in theorie op dezelfde nieuwe prijs uit, maar in de praktijk ontstaan afrondingsverschillen omdat prijzen op twee cijfers achter de komma genomen worden en de factor op drie decimalen wordt afgerond.

Een voorbeeld. In 2009 is een contract gesloten met een jaarprijs van 1000 euro (lekker makkelijk) exclusief BTW. We gaan uit van prijsindex 2006 = 100 en de categorie “totaal bestedingen”. De CPI van 2009 is dan 105,38, van 2010 is het 106,72 en die van 2011 is 109,22.

Volgens de jaar-op-jaarmethode berekenen we de prijs voor 2011 als volgt:

• Voor 2010: de factor is (CPI 2010 / CPI 2009) 106,72 / 105,38 = 1,013, zodat de prijs komt op 1000 * 1,013 = 1013 euro.
• Voor 2011: de factor is (CPI 2011 / CPI 2010) 109,22 / 106,72 = 1,023, zodat de prijs komt op 1013 * 1,023 = 1036,30 euro. Hierbij is dus vermenigvuldigd met de zojuist uitgerekende prijs van 2010.

Volgens de vaste-noemermethode berekenen we de prijs voor 2011 als volgt:

• De factor is (CPI 2011 / CPI 2009) 109,22 / 105,38 = 1,036, zodat de prijs komt op 1000 * 1,036 = 1036,00 euro. Hierbij is dus gewerkt met de originele prijs uit 2009 en alléén de factor uit 2011 en 2009.

Bij prijsaanpassingen op basis van de CPI is het niet gebruikelijk de klant gelegenheid te geven op te zeggen. Het idee is dat de CPI een objectieve maatstaf is over hoe duur alles vandaag de dag is, en daarmee slechts een correctie oplevert om de afgesproken prijs weer net zo hoog te laten zijn als op de ingangsdatum. De klant gaat er dus formeel niet op achteruit; de prijzen worden weer “bij de tijd” getrokken.

Naast een prijsaanpassing op basis van de CPI kunt u natuurlijk ook een arbitrairewijzigingsbeding toevoegen. Maar ik zou het wel redelijk vinden om dan wél de klant te laten opzeggen.

Ook bij langlopende contracten geldt de hoofdregel uit het contractenrecht “afspraak is afspraak”. Oftewel, als u zegt voor 100 euro per maand een server te verhuren dan is dat de prijs voor zo lang als het contract loopt. Ook als dat twintig jaar blijkt te zijn en ook als over vijftien jaar 100 euro best wel laag is.

Natuurlijk kunt u deel van die afspraak laten zijn “ik mag de prijzen aanpassen”. Dat mag. Het is namelijk wettelijk niet verplicht om de klant een opzegrecht te geven bij prijsverhogingen. Afspraak is afspraak, en als deel van de afspraak is “ik mag de prijzen aanpassen” dan zit de klant daar aan vast. Ook als die afspraak alleen in artikel 18.3 van de algemene vooorwaarden staat.

Alleen, zou u als klant akkoord gaat met zo’n eenzijdige bepaling? Het is nogal wat: het kost nu 100 euro maar als ik meer geld wil dan wordt het 500. Of duizend. En daar gaat u nu mee akkoord, beste klant.

Een beetje klant eist dan ook een meer redelijke bepaling. Er zijn grofweg drie manieren om dit te doen:

1. Bepaal dat de klant mag opzeggen als de verhoging hem niet aanstaat. Dit wordt vaak gehanteerd, maar heeft natuurlijk als risico dat de klant ook bij een kleine verhoging opstapt. Gebruikelijk is een stilzwijgend akkoord in te bouwen: indien de klant niet piept voor datum X (zeg vier tot zes weken na melding) dan is hij akkoord met de nieuwe prijs.
2. Bouw een plafond in aan uw verhoging, bijvoorbeeld het mag maximaal eens per jaar en maximaal met 5% van de huidige tarieven. Met een laag plafond is het verdedigbaar dat de klant niet mag opzeggen.
3. Maak onderscheid tussen soorten prijsverhogingen: gestegen inkoopsprijzen mogen 1-op-1 worden doorbelast (zonder recht van opzegging), andere prijswijzigingen mogen ook maar eens per jaar en met recht van opzegging.

Een speciale variant is de prijsaanpassing op basis van de consumentenprijsindex (CPI). De CPI geeft de prijsontwikkeling weer van goederen en diensten die Nederlandse huishoudens aanschaffen voor consumptie. Hier kom ik morgen in een aparte blog op terug.

Natuurlijk is dat onzin: wie spullen in bewaring neemt (art. 7:600 BW), is gewoon aansprakelijk. Zie deze zaak waarin het bordje eenvoudigweg onredelijk bezwarend werd geacht. Omgekeerd, wie alleen de deur opendoet is niet aansprakelijk voor schade aan mensen die binnenkomen. Maar hoe dan ook, de aan- of afwezigheid van aansprakelijkheid wordt niet bepaald door deze bordjes.

Juristen die deze bordjes lezen, gniffelen daarbij vaak “dat hoeft ook niet, dat doe ik wel als ik schade heb”. Taalkundig terecht, maar volgens mij zit er wel een correcte bedoeling achter deze formulering.

De zinsnede “stelt zich [wel/niet] aansprakelijk” komt namelijk in het Burgerlijk Wetboek wel degelijk voor, bv. art. 2:204a BW: “een verklaring neergelegd dat hij zich hoofdelijk aansprakelijk stelt” of art. 7:429 BW: “De handelsagent kan zich … uitsluitend schriftelijk aansprakelijk stellen.”

Ik vermoed dus dat in een oude wet de aansprakelijkheid wél beperkt kon worden, of dat men niet aansprakelijk was tenzij men zich actief aansprakelijk stelde tot een zeker bedrag. En die bordjes waren dan de manier om dat te regelen.

Met enig zoekwerk vond ik het Oud Burgerlijk Wetboek, dat in artikel 1744 bepaalde wanneer de bewaarnemer aansprakelijk was. Daar wordt echter de omgekeerde formulering gebruikt: beperkt (of niet) aansprakelijk tenzij uitdrukkelijk bedongen is dat men wél aansprakelijk is. Ik denk dat ouderwetsche juristen dit hebben vertaald naar “men diene uitdrukkelijk te bepalen niet aansprakelijk te zijn” en dat in fraai-juridisch hebben opgeschreven als “stelt zich niet aansprakelijk”.

Dit is echter zo’n obscuur punt dat ik vermoed nooit een definitief antwoord te zullen vinden.

De klassieker, in uitgebreide variant

Alternatieve spelling: directie met een K

Ben ik een pietlut dat ik een komma wil na "verlies"?

LOL-factor 200. Excuses voor de flits.

Zijn dat kogelgaten???

In speciale buitenuitvoering. Maar zó klein dat je een ongeluk krijgt als je 't wilt lezen vanuit de auto.

In origineel emaille leverbaar

En zo moet het dus wél!

Wie er meer heeft: stuur ze in!

Het meest gebruikelijk is om aansprakelijkheid te beperken tot de totale waarde van het contract. Wie voor 5.000 euro aan diensten levert, kan dus maximaal voor 5.000 euro aansprakelijk worden gesteld. Bij langlopende contracten wordt vaak een aantal maanden aan facturen als maximum gehanteerd, eventueel met een absoluut maximum om al te dure maanden te kunnen dekken.

Soms wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen rechtstreekse schade en gevolgschade. Voor gevolgschade stelt men zich dan volstrekt niet aansprakelijk (behalve opzet/grove nalatigheid) en voor directe/rechtstreekse schade tot het factuurbedrag.

ICT-contracten gebruiken vaak de termen “directe” en “indirecte” schade. Deze termen bestaan eigenlijk niet in het Nederlands recht. Ik dacht altijd dat het een Amerikaansrechtelijke leenterm was, en door letterlijk vertaalde Engelse contracten overgewaaid, maar het blijkt een oude Franse term uit het kooprecht te zijn.

In deze rechtszaak had de rechter de grootste moeite te achterhalen wat met deze term bedoeld werd. Hij concludeerde uiteindelijk dat waarschijnlijk met “directe schade” zou zijn bedoeld de schade om de wanprestatie als zodanig te herstellen. Indirecte schade zou dan de verder weg gelegen schade zijn, zoals gederfde omzet door het te laat krijgen van het bestelde.

Veel slimmer is een definitie op te nemen van wat er wel en niet onder deze twee termen valt. Of een op maat gesneden aansprakelijkheid kunnen introduceren. Zo zou een hostingprovider kunnen kiezen voor aansprakelijkheid gekoppeld aan downtime: als men onder de SLA garantie gaat, dan wordt per dag downtime 1/30e van de maandprijs terugbetaald. Of de klant ook werkelijk die schade heeft geleden, doet niet ter zake. Een SaaS-provider zou naast downtime ook responstijd (rekensnelheid) kunnen nemen als criterium. Immers een trage applicatie is vaak erger dan een applicatie die het gewoon even niet doet.

Je kunt je natuurlijk afvragen waarom je niet gewoon alle schade zou dekken tot aan het factuurbedrag (of een ander gewenst maximum). Eerst gaan steggelen over of een bepaalde post wel of niet gedekt is en daarná nog eens roepen dat je überhaupt maar tot 1000 euro aansprakelijk bent, zal de relatie niet ten goede komen.