Het wetsvoorstel is bedoeld om auteursrechtinbreuken op internet sneller, gemakkelijker en effectiever aan te pakken. Rechthebbenden kunnen, mocht de wet aangenomen worden, naar de Amerikaanse rechter-commissaris gaan. Deze kan vervolgens domeinnamen in beslag nemen, ISP’s websites laten blokkeren, resultaten uit zoekmachines laten filteren of betaaldiensten opdragen niet mee te werken aan de inbreuk makende website. En dan dachten wij dat Nederland al ver ging met een blokkade van The Pirate Bay. ‘Onze’ blokkade is niets vergeleken met deze draconische maatregelen. Niet om de Verenigde Staten af te vallen, ik vind het een prachtig land waar ik graag naar op vakantie zou gaan, maar als ze iets doen, doen ze het vaak groter, harder en met meer spektakel dan ons kikkerlandje. Dat pakt niet altijd even goed uit.

De discussie over auteursrechten(handhaving) op internet lijkt een nieuw hoogtepunt te bereiken. De SOPA wil keihard ingrijpen mogelijk maken om online piraterij te bestrijden, zo stelt de wet:

To promote prosperity, creativity, entrepreneurship, and innovation by combating the theft of U.S. property, and for other purposes.

De bovengenoemde maatregelen kunnen online piraterij inderdaad een slag toe brengen, maar tegen welke prijs, hoeveel ‘collateral damage’ is acceptabel? Websites blokkeren, zoekresultaten filteren, het zijn zeer vergaande maatregelen. Zoals wel vaker in deze discussie staan voor- en tegenstanders lijnrecht tegenover elkaar. Rechthebbenden kijken toe hoe hun rechten op internet geschonden worden en eisen maatregelen, tegenstanders van deze maatregelen pleiten voor een vrij en open internet zonder blokkades en censuur. De oplossing moet ergens tussen deze twee standpunten in liggen. De SOPA doet dit niet en is daarom in mijn ogen geen goede oplossing. Hoe vrij is het immers nog in ‘The land of the free’ als de SOPA in zijn huidige vorm goedgekeurd gaat worden?

De wet is nog niet goedgekeurd en de tegenstand lijkt steeds groter te worden, zelfs President Obama heeft zijn twijfels. De wet is al op verschillende punten aangepast, maar het is nog steeds niet duidelijk in welke vorm en wanneer het voorstel in het Congres besproken zal worden. Google stelt dat dit 24 januari zal gebeuren, andere websites berichten dat deze stemming misschien uitgesteld zal worden. Na de nodige kritiek op de blokkade van The Pirate Bay en de SOPA blijkt eens te meer dat een oplossing voor het auteursrechtenprobleem op internet niet gemakkelijk te vinden is. Mogelijke oplossingen afschieten kunnen we allemaal, concrete, effectieve en goede oplossingen bedenken blijkt lastiger te zijn.

Even voor de duidelijkheid, Ziggo en XS4ALL zijn beide internet service providers (ISP), Ziggo is zelfs de grootste ISP van breedband internet in Nederland. Stichting Brein, belangenbehartiger van (auteurs)rechthebbenden heeft gevorderd dat Ziggo en XS4ALL inbreukmakende diensten, in dit geval, The Pirate Bay gaan blokkeren voor haar abonnees. The Pirate Bay is, volgens het vonnis, “op dit moment ‘s werelds grootste index en een van de best bezochte websites”. De discussie over de illegaliteit van The Pirate Bay hoeft niet meer gevoerd te worden, de website is immers verscheidene keren veroordeeld. De vraag is of er van de ISP’s verwacht mag worden dat ze op gaan treden als ‘politieagent’.

Het downloaden van film- en muziekbestanden uit evident illegale bron is naar Nederlands recht toegestaan, het uploaden echter niet. Het up- en downloaden van games en andere software zonder toestemming van de rechthebbenden is, ook in Nederland, verboden. Toegang tot internet wordt door een beperkt aantal tussenpersonen gefaciliteerd. Ik schreef al eerder dat in deze hoek een oplossing gezocht moet kunnen worden om de inbreuken op het auteursrecht aan te pakken. De inbreukmakers zelf aanpakken werkt niet voldoende (The Pirate Bay is hier een voorbeeld van) en de individuele gebruikers aanpakken is vanuit privacy oogpunt niet wenselijk.

Interessant is de vraag of een blokkade wel effectief is. The Pirate Bay zelf en verschillende Tweets boden direct na het vonnis al oplossingen om een blokkade te omzeilen. De rechtbank twijfelde hier niet aan, maar noemde de blokkades een ‘extra barrière’. Naar mijn mening een redelijk argument. Het is duidelijk dat een blokkade de auteursrechtinbreuken niet volledig kan stoppen. Maar een blokkade is een goede stap in de richting om rechten te handhaven in de virtuele wereld, mits deze blokkade voldoende kan worden gereguleerd. Zelf ben ik geen voorstander van vergelijkingen maken met de ‘fysieke’ wereld, internet is een mooie ‘nieuwe’ wereld. Het interessante en uitdagende aan het internet is juist dat er ‘out of the box’ gedacht moet worden om bestaande wetgeving toe te passen op internet.

Ik ben benieuwd naar het aangekondigde hoger beroep. De vraag is of de ISP’s de onderzoeken waarop het vonnis mede is gebaseerd kunnen weerleggen. Tot nu toe hebben ze dat onvoldoende gedaan. De interpretaties van de rechtbank betreffende het percentage Ziggo en XS4ALL abonnees die gebruik maken van illegaal materiaal doet mijn wenkbrauwen fronsen. Dit is, net als de te weerleggen onderzoeken, voer voor hoger beroep.

Of de blokkade een goede oplossing is durf ik niet meteen te stellen, dat moet uit de praktijk blijken. Een extra barrière creëren houdt allicht een aantal gebruikers tegen. Het online handhaven van rechten enerzijds en de vrijheid op internet anderzijds blijven voor discussies zorgen. Internet is een fantastische inspiratiebron maar wanneer de vrijheid en inspiratie in botsing komen met andere rechten dient hier zorgvuldig en voorzichtig naar een oplossing gezocht te worden.

De copyright notice (vermelding) wordt gebruikt om aan te geven dat een auteur actief zijn auteursrecht claimt. In Europa heeft die vermelding nooit enige betekenis gehad. In de VS kon tot 1978 de afwezigheid van een dergelijke vermelding betekenen dat het auteursrecht op het werk kwam te vervallen. Inderdaad, juristen zijn erg conservatief.

Het staat natuurlijk nog wel erg leuk juridisch, dus mocht u er eentje willen, doe het dan volgens de regels van de kunst:

• Het woord “copyright”, de afkorting “copr.” of het C-in-een-cirkel symbool ©.
• Het jaar van eerste publicatie van het werk. Als het gaat om een aangepaste versie, dan moeten de jaren van elke wijziging ook worden vermeld. Zo geeft “1985, 1987-1989″ bijvoorbeeld aan dat het werk gemaakt is in 1985 met wijzigingen in 1987, 1988 en 1989.
• De naam van de auteur. Dit mag een afkorting of pseudoniem zijn, zolang de auteur maar de identificeren is.

En inderdaad: dat jaartal gaat dus niet om het jaar dat u het auteursrecht hebt maar het jaar dat het auteursrecht ontstond. Iets dat u schreef in 2011 is dus © 2011 en blijft © 2011. Gaat u dit jaar wat toevoegen, dan maakt u ervan © 2011-2012.

In de VS heeft het opnemen van een geldige copyright notice overigens nog een heel klein beetje nut. Een inbreukmaker wordt dan geacht te hebben geweten van het auteursrecht, wat betekent dat hij dan willens en wetens inbreuk pleegde. Dat kan leiden tot hogere schadevergoedingen dan bij innocent infringement (per ongeluk inbreuk maken).

Behalve vragen over specifieke IT kwesties zoals auteursrecht, uptime en back up verplichtingen krijgt de IT sector net als alle andere sectoren te maken met meer algemeen contractenrecht. Die vragen kunnen betrekking hebben op een contract dat jouw bedrijf afsluit met een leverancier of met een eindgebruiker. Maar denk ook aan de contractuele afspraken die je als bedrijf maakt met je personeel.

Om tot goede IT dienstverlening te komen, heb je goede mensen nodig. Die mensen bedenken dagelijks IT oplossingen, offline of online, voor je bedrijf. Wie heeft het auteursrecht op die creaties en wat gebeurt ermee indien je werknemer overstapt naar je concurrent of naar één van je klanten?

Naar Nederlands recht komt het auteursrecht op in dienstverband gemaakte werken toe aan de werkgever.

Werkgevers kunnen dus gerust zijn als het gaat om creaties die hun personeel binnen hun functie en binnen de werktijd maken. Maar let op : er moet wel sprake zijn van een werkgever-werknemer relatie, een dienstverband dus.

Met stagiairs en freelancers zou je bij de indienstname ook kunnen afspreken dat wat zij maken intellectueel eigendom wordt van jouw bedrijf, hun opdrachtgever.

Daarnaast kan je ervoor zorgen dat de arbeidsovereenkomst die je programmeur of webdesigner met jullie tekent, voorziet in een niet-concurrentiebeding. Dit beding is geldig zolang het concurrentieverbod beperkt wordt in tijd en ruimte. Bijvoorbeeld :

- een verbod om gelijke of gelijkaardigde diensten te verrichten binnen Nederland binnen de eerste zes maanden na het einde van de arbeidsovereenkomst

Ook een no-hire beding behoort tot de mogelijkheden.

Als je dat beding opneemt in de leveringsvoorwaarden die je hanteert ten aanzien van je klanten kunnen klanten geen personeel van je afwerven. Indien je de overtreding van het beding bovendien sanctioneerbaar stelt met een boete zal het je klanten duidelijk zijn dat het hen geld kost om jouw programmeur weg te snoepen.

Stel je wel de vraag of deze aanpak past bij je bedrijfscultuur. Welke houding wil je als bedrijf aannemen ten aanzien van je werknemers?

Te overwegen dus!

In Zwitserland is het net als in Nederland niet verboden om auteursrechtelijk beschermd materiaal te downloaden voor persoonlijk gebruik. Bij ons biedt de Auteurswet die mogelijkheid, ook al ben je niet in bezit van een “originele”, betaalde versie. Staatssecretaris Teeven wil af van deze zogenaamde thuiskopieregeling en wil in plaats daarvan een downloadverbod invoeren.

In het Zwitserse rapport wordt geconcludeerd dat consumenten wellicht minder uitgeven aan het kopen van films of muziek doordat ze die zaken downloaden, maar dat het geld dat daarmee bespaard wordt alsnog wordt uitgegeven aan diezelfde industrieën. Zo kopen consumenten meer concertkaartjes en merchandise. Organisaties kunnen zich dan ook beter op die verschuiving aanpassen dan dat ze blijven roepen om striktere wet- en regelgeving.

Verder zou de “three strikes you’re out”-systematiek, waarbij internetgebruikers bij herhaald downloaden uit illegale bron kunnen worden afgesloten van internet, in strijd zijn met de vrijheid van meningsuiting. Ook internetfiltering en onbeperkt downloaden voor een vast bedrag per maand worden afgeschoten door het departement in het rapport.

Het “three strikes”-voorstel maakte voorheen ook onderdeel uit van de Anti-Counterfeiting Trade Agreement (ACTA), waarover tot op heden het overleg achter gesloten deuren wordt gevoerd, maar Maxime Verhagen gaf vorige week aan dat ACTA geen nieuwe verplichtingen zou opleggen “omdat de inhoud van ACTA niet verder gaat dan de nu al in EU-richtlijnen bestaande regels.”

Noem me een moraalridder, maar het feit dat het kinderlijk eenvoudig en toegestaan is om een film gratis te downloaden terwijl deze nog in volle glorie in de bioscoop draait vind ik vreemd. De argumenten om dit toe te staan zijn niet meer van deze tijd. Door dit downloaden van films toe te staan en onder artikel 16c van de Auteurswet te scharen zouden rechthebbenden nog enige vorm van vergoeding ontvangen door middel van de thuiskopieheffing op, onder andere, blanco DVD’s. De exacte cijfers ken ik niet, maar ik kan me voorstellen dat (HD) films in steeds grotere mate op externe harde schijven van 2 TB opgeslagen worden in plaats van de, relatief kleine, blanco DVD’s en dat daarmee de verkoop van blanco DVD’s en dus de compensatie voor rechthebbenden achteruit gaat.

Het tweede argument wat tot ons ‘ruimhartig’ thuiskopieregime heeft geleid gaat in het geval van films ook bijna niet op. Het downloaden van films, ook die uit evident illegale bron, is toegestaan omdat het voor de consument moeilijk is in te schatten of een bron evident illegaal is. Het lijkt mij vrij duidelijk dat een bron illegaal is wanneer een film hier gratis te vinden is terwijl de film nog in de bioscoop te zien is. Natuurlijk zijn er grensgevallen te bedenken maar die paar grensgevallen zijn naar mijn mening niet genoeg om het downloaden van alle films dan maar toe te staan.
De vermeende illegaliteit van te downloaden muziekbestanden is al moeilijker vast te stellen en dit probleem is daarom ook moeilijker op te lossen.

De gulden middenweg, waar we een vrij internet hebben zonder inbreuk te maken op intellectuele eigendomsrechten klinkt als een utopie. Maar dat is geen reden om te stoppen met zoeken!
Mijn kleine beetje teleurstelling bij het lezen van het bovengenoemde vonnis werd ook wel veroorzaakt door het feit dat er toch een oplossing gezocht moet gaan worden in de hoek van de providers, zonder toegang kan het internet immers ook niet misbruikt worden. Maar dan pleit ik wel voor een voor alle partijen reële oplossing.

Ik ben benieuwd wat er woensdag in de Tweede Kamer over het downloadverbod en de thuiskopieheffingen besproken gaat worden, maar ik verwacht niet dat er al een Utopia gecreëerd gaat worden.

Verschillende Belgische media berichten vandaag over een brief uitgaande van SABAM, de Belgische vereniging van auteurs, componisten en uitgevers. Die eist van internetproviders dat ze een licentie betalen voor de beschikbaarstelling van auteursrechtelijk beschermde werken op het internet.

SABAM heeft eerder dit jaar geprobeerd een aantal internetproviders te sensibiliseren. Bij gebrek aan vooruitgang heeft SABAM de providers nu schriftelijk aangemaand een tarief van 3,4% van de internetabonnementsprijs te betalen. Dit komt neer op € 1 per abonnee.

In haar meest recente persbericht meldt SABAM dat de licentie – gelijk aan 3,4% van de internetabonnementsprijs – alleen bedoeld is om de mededeling aan het publiek door de AP’s te legaliseren. De betaling door de providers legaliseert dus het principe van doorgifte via internet van werken waarop auteursrechten liggen. Per openbaarmarking moet wel nog steeds worden betaald. De licentie staat daarom los van alle andere activiteiten, zoals gratis of tegen betaling uploaden, downloaden of streamen.

Het resultaat van de licentie is dat providers dan niets hoeven te blokkeren.

Beweegreden voor deze actie is de toename van het aantal internetaansluitingen in België met 99% tussen 2002 en 2009 en daartegenover de daling van inkomsten van de Belgische muziekmarkt tijdens diezelfde periode met 40,4 %.

In haar persbericht voegt SABAM er nog aan toe te hopen dat de internetproviders voor een bedrijfsmodel kiezen waarbij de licentie niet wordt doorgerekend aan de internetgebruiker. Nochtans is het evident dat een prijsstijging voor breedband internet op die manier te verwachten is In België.

In Nederland zijn geen plannen om internetproviders te belasten. Al worden Buma/Stemra misschien geïnspireerd door het Belgische initiatief.

Uit de aanklacht van het bedrijf blijkt dat Astrolabe ooit het auteursrecht heeft aangekocht op iets dat de ACS International Atlas heet. Deze biedt een referentie van lengte- en breedtegraden en tijdzone op het niveau van individuele steden, inclusief historische gegevens (tijdzones willen nog wel eens wijzigen). Men is -blijkens hun eigen site- erg fel op ongewenst gebruik van deze database. Het verbaast dan ook niet dat men Olson heeft aangesproken.

Maar zit er wel auteursrecht op die database?

Auteursrecht geldt alleen voor originele, creatieve creaties. Een verzameling kan in theorie daaraan voldoen, als het verzamelcriterium origineel en creatief is. Een lijst van de honderd mooiste woorden is bijvoorbeeld beschermd, die lijst mag niet worden overgenomen. Een lijst met alle woorden is daarentegen niet beschermd, want zo’n lijst is niet met enige creativiteit tot stand gekomen. In het arrest Van Dale/Romme werd dat met zo veel woorden gesteld.

Ook in de VS is over dit onderwerp geprocedeerd. Het standaardarrest heet daar Feist v. Rural Telephone. Het ging daar inderdaad over telefoonboeken, beter gezegd adreslijsten van bedrijven. Feist had elf lijsten van Rural Telephone gecompileerd in haar eigen adreslijst. Dat mocht, oordeelde de Supreme Court: die adreslijsten zijn helemaal niet beschermd, want “there is nothing remotely creative about arranging names alphabetically in a white pages directory.”

Een database met tijdzones lijkt me net zo goed een puur feitelijke verzameling. De tijd is wat ‘ie is (of was), en hoe is het creatief om dat dan op een rijtje te zetten?

Annotaties bij tijdzones (zoals anekdotes, verwijzingen of zelfverzonnen aanduidingen) zijn natuurlijk wel creatief. Die mag je dan niet overnemen, zoals bij ons bleek in de Wetten.nu zaak, waarin de gedaagde een wetten-CD had overgenomen maar daarbij precies de kopjes en annotaties had weggelaten die de enige auteursrechtelijke elementen in die wettenverzameling bleken te zijn.

Voor zover ik kan nagaan, zijn alleen de feitelijke gegevens over tijdzones overgenomen, en geen annotaties of kopjes. De aanklacht zwijgt ook op dit – toch vrij essentiële – punt, en houdt het bij dat er ongeautoriseerde overnames zijn geweest. Een vervelende maar typisch Amerikaanse manier van werken: je hoeft daar bij de eerste aanklacht niet in detail uit te spellen waar je claim op gebaseerd is.

Nu ICANN de database heeft overgenomen, is het nog maar de vraag of de rechtszaak doorgang zal vinden. ICANN heeft iets meer geld dan meneer Olson om er een slimme advocaat op te zetten.

Naamsvermelding is voor veel fotografen een zeer belangrijk recht. Zo belangrijk zelfs dat de wet het erkent: artikel 25 Auteurswet noemt expliciet het recht op naamsvermelding, dat zelfs na verkoop van het auteursrecht blijft gelden. De fotograaf kan afstand doen van dit recht maar dat moet wel expliciet gebeuren. Zegt de fotograaf niets over of hij zijn naam vermeld wil hebben, dan is het het veiligste om dit gewoon te doen.

De eenvoudigste manier om naamsvermelding te doen is een tekstuele vermelding onder of naast de foto. Een plugin zoals Photodropper voor WordPress maakt dit voor Flickr foto’s bijzonder eenvoudig. Is er geen ruimte onder of naast de foto, dan kan men de naam ook vermelden onderaan de pagina. Maar dit geniet niet de voorkeur.

Zoeken en invoegen van foto's met Photodropper, inclusief naamsvermelding

Het is bij foto’s uit online bronnen netjes om te linken naar deze bron, zodat mensen het origineel kunnen bekijken en de fotograaf kunnen benaderen. Maar linken is niet verplicht. Linken is overigens ook niet genoeg als naamsvermelding. De naam moet er echt zichtbaar bij. De wet eist niet alleen dat je de bron noemt maar ook expliciet de naam.

Een creatieve oplossing die sommige sites gebruiken, is de naamsvermelding tonen op de foto met een slim stukje HTML en CSS. Hierbij wordt de naam in een HTML-element opgenomen dat met CSS wordt gepositioneerd over het plaatje, met een gedeeltelijk transparante achtergrond. Een voorbeeld van Architecture in Development:

In dit voorbeeld is de credit altijd zichtbaar. De layout van de pagina wordt niet aangetast door extra regels tekst. Dit is dus een prima oplossing.

Ook is het mogelijk om dit HTML-element alleen te laten verschijnen wanneer men met de muis over de foto gaat. Dat is juridisch iets dubieuzer: de naam is dan niet altijd zichtbaar, mensen moeten moeite doen om deze te achterhalen. Ik zou dat niet aanraden. Ik zou altijd op zijn minst een korte naamsvermelding doen, die dan uitgebreider wordt (bijvoorbeeld een toelichting over de licentie of een link naar de bron) als men er met de muis overheen gaat.

Overigens gelden bij stockfoto’s andere regels. Die zijn gemaakt om gebruikt te worden in eigen werk, zoals folders of websites. Naamsvermelding is dan meestal ongewenst. Lees de licentie van uw stockfotosite erop na, maar het zou me verbazen als die naamsvermelding eist. De enige die ik ken die het soms eist, is SXC.hu maar dat staat er dan apart bij.

De auteurswet schrijft voor dat bij filmwerken volgende partijen beschermd zijn als makers:

- schrijvers van het draaiboek en van de dialogen
- de regisseur
- de cameralieden
- costumiers en decorbouwers
- de componist

In dit concrete geval was de ruzie ontstaan tussen de cameraman en de school, zijnde de opdrachtgever van de video`s. Vraag is wie juridisch gezien de zeggenschap heeft over de film en wie van hen dus mag beslissen of de film voorzien mag/moet zijn van een logo van één van de makers?

De school is te beschouwen als producent in de zin van de auteurswet indien deze het kapitaal voor de video`s heeft verschaft, het risico heeft gedragen en de makers heeft geëngageerd. Met andere woorden is de producent de motor achter de film, de partij zonder wiens inspanningen en kapitaal de acteurs (in dit geval de studenten) en de overige makers (waaronder de cameraman) elkaar niet gevonden zouden hebben.

Het is daarom de school die beslist of een een filmwerk klaar is om vertoond te worden en die vanaf de voltooiing van het werk het auteursrecht over de video`s verkrijgt. Het antwoord op de vraag is daarom dat het de school is (in dit geval onze klant) die kan beslissen dat de video`s pas kunnen worden vertoond nadat het logo van de cameraman is verwijderd.

Deze lijn is trouwens niet door te trekken naar journalisten, schrijvers en fotografen. Zij blijven ook als opdrachtnemer rechthebbende van hun werk. Maar film en de verdeling van rechten tussen de verschillende makers is door de Auteurswet afzonderlijk geregeld.

Staat de cameraman dan met lege handen? De cameraman verkrijgt geen intellectuele rechten, maar dient door de school (de producent) wel vergoed te worden voor zijn werk. In dit geval kan die vergoeding bestaan uit het mogen posten van die film op zijn website, maar dat moet dan wel uitdrukkelijk zo zijn overeengekomen.